Δυσανεξία στη Λακτόζη; Δες τι μπορείς να κάνεις!

Έχετε νιώσει ποτέ φούσκωμα ή δυσφορία μετά από ένα ποτήρι γάλα ή ένα γιαούρτι; Δεν είστε μόνος/η. Η δυσανεξία στη λακτόζη επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, οδηγώντας πολλούς να αποκλείσουν αγαπημένες γεύσεις από τη διατροφή τους. Ευτυχώς, σήμερα υπάρχουν λύσεις που επιτρέπουν την απόλαυση χωρίς συμβιβασμούς, όπως η σειρά προϊόντων χωρίς λακτόζη της εταιρείας «ΟΛΥΜΠΟΣ», προσφέροντας ποιοτικές και γευστικές λύσεις για κάθε στιγμή της ημέρας.

Τι είναι η δυσανεξία στη λακτόζη;

Η δυσανεξία στη λακτόζη είναι μια κλινική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα, τα οποία οφείλονται στη δυσαπορρόφηση της λακτόζης. Δεν περιγράφεται ως νόσος αλλά πρόκειται για μία κατάσταση που αν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, υποβαθμίζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ατόμων (1). Μάλιστα σύμφωνα με έρευνες, πολλά άτομα με δυσανεξία σε λακτόζη εμφανίζουν συμπτώματα όπως άγχος, κατάθλιψη και κόπωση, τα οποία συνδέονται με τη δυσφορία και την περιορισμένη διατροφή που επιβάλλει η κατάσταση (2).

Ουσιαστικά η δυσανεξία αυτή, αφορά είτε την έλλειψη/μειωμένη σύνθεση ενός ενζύμου που λέγεται λακτάση είτε για την εξαιρετικά μειωμένη δραστηριότητά του. Αυτό το ένζυμο υπό κανονικές συνθήκες παράγεται στο λεπτό έντερο και διασπά έναν φυσικό δισακχαρίτη του γάλακτος, τη λακτόζη, που αποτελείται από δύο μονοσακχαρίτες: τη γλυκόζη και τη γαλακτόζη. Μετά τη διάσπασή τους, τα δύο αυτά σάκχαρα, μπορούν να διαπεράσουν τα τοιχώματα του εντέρου και να απορροφηθούν (3).

Στα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη, η λακτόζη παραμένει στο έντερο αδιάσπαστη. Το γεγονός αυτό αυξάνει την ωσμωτική πίεση του εντέρου με αποτέλεσμα να εισέρχεται νερό στο έντερο. Έτσι προκαλείται φούσκωμα και συχνά πόνος, λόγω της διάτασης του εντέρου. Όσο η λακτόζη δεν διασπάται συνεχίζει να ταξιδεύει μέσα στον αυλό του εντέρου δημιουργώντας αυτά τα συμπτώματα. Η λακτόζη καταλήγει εν τέλει στο παχύ έντερο. Εκεί ζυμώνεται από τους μικροοργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο παχύ έντερο, με αποτελέσματα τελικά να πέπτεται. Αυτή η ζύμωση, έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή κάποιων αερίων (υδρογόνο, μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα). Η  εισροή νερού στο λεπτό έντερο αλλά και η μετέπειτα δημιουργία αυτών των αερίων, συχνά διαταράσσει την κινητικότητα του εντέρου, οδηγώντας σε αλλαγές των κενώσεων (4).

Πόσο συχνά εμφανίζεται;

Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα φαίνεται πως το φαινόμενο αυτό πλήττει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Αναλυτικότερα, το 65%-70% του παγκόσμιου πληθυσμού παρουσιάζει δυσανεξία στη λακτόζη, αν και δεν εμφανίζουν όλοι την ίδια συμπτωματολογία. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες (καθώς όσο μεγαλώνουμε η παραγωγή λακτάσης στο λεπτό έντερο μειώνεται), με ίση συχνότητα εμφάνισης και στα δύο φύλα (5,6).

Πώς μπορώ να καταλάβω αν έχω δυσανεξία στη λακτόζη;

Η διάγνωση της δυσανεξίας στη λακτόζη βασίζεται κυρίως στην αξιολόγηση των συμπτωμάτων, όπως φούσκωμα, αέρια, δυσφορία και πιθανόν διαρροϊκές κενώσεις μετά την κατανάλωση γαλακτοκομικών (7). Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 30 λεπτά έως και 2 ώρες μετά την κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν λακτόζη (8). Το γάλα αποτελεί την κυριότερη πηγή λακτόζης, ενώ λακτόζη περιέχεται σε μικρότερη ποσότητα σε ζυμωμένα γαλακτοκομικά όπως γιαούρτι, λευκά τυριά και ακόμη μικρότερη σε κίτρινα τυριά και κεφίρ. Συχνά χρησιμοποιούνται και μη επεμβατικές εξετάσεις για τη διάγνωση της δυσανεξίας. Η πιο διαδεδομένη είναι η δοκιμασία αναπνοής (τεστ υδρογόνου), κατά την οποία μετράται το υδρογόνο μετά την κατανάλωση γάλακτος/λακτόζης, δείχνοντας αν ο οργανισμός τη διασπά σωστά (9). Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, όταν η λακτόζη δεν διασπάται υπάρχει παραγωγή αερίων, όπως το υδρογόνο. Το υδρογόνο στη συνέχεια μεταφέρεται στους πνεύμονες, αποβάλλεται μέσω της αναπνοής και εντοπίζεται καθώς ο εξεταζόμενος φυσά σε έναν ειδικό σωλήνα. Παράλληλα, μπορούν να γίνουν εξετάσεις που ελέγχουν την αύξηση του σακχάρου στο αίμα μετά από κατανάλωση γάλακτος ή λακτόζης. Σε πιο ειδικές περιπτώσεις, εφαρμόζονται πιο εξειδικευμένες μέθοδοι, όπως γενετικός έλεγχος για να δοθεί πιο ακριβής διάγνωση (10).

Δυσανεξία στη λακτόζη vs αλλεργία στο γάλα:

Αν και συχνά συγχέονται, η δυσανεξία στη λακτόζη και η αλλεργία στο γάλα αποτελούν δύο εντελώς διαφορετικές καταστάσεις.

Η δυσανεξία στη λακτόζη, όπως αναφέρθηκε, σχετίζεται με τη μειωμένη δραστηριότητα του ενζύμου λακτάση, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μην μπορεί να διασπάσει αποτελεσματικά τη λακτόζη, οδηγώντας σε γαστρεντερικά συμπτώματα (1,2,3,4). Αντίθετα, η αλλεργία στο γάλα είναι μια αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στις πρωτεΐνες του γάλακτος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι πιο γενικευμένα και να επηρεάζουν το δέρμα, το αναπνευστικό ή το πεπτικό σύστημα, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σοβαρότερες (11). Σύμφωνα με τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, η βασική διαφορά μεταξύ των δύο καταστάσεων έγκειται στο ότι η δυσανεξία δεν ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι συνήθως πιο ήπια, ενώ η αλλεργία απαιτεί αυστηρή αποφυγή των γαλακτοκομικών και κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση (12).

Η σωστή αναγνώριση της κατάστασης είναι σημαντική, ώστε να επιλεγούν οι κατάλληλες διατροφικές λύσεις που θα επιτρέψουν την άνεση και την απόλαυση στην καθημερινή διατροφή.

Πώς μπορώ να διαχειριστώ τα συμπτώματα αν έχω δυσανεξία στη λακτόζη;

Βασικότερος και ευκολότερος τρόπος μακροπρόθεσμης εξάλειψης των συμπτωμάτων είναι η μείωση ή πλήρη αποφυγή της λακτόζης.

Η σειρά προϊόντων χωρίς λακτόζη της εταιρείας «ΟΛΥΜΠΟΣ» προσφέρει πρακτικές λύσεις για κάθε στιγμή της ημέρας παρέχοντας:

• Πλήρη και απολαυστική γεύση
• Εύπεπτες επιλογές για καθημερινή κατανάλωση
• Προϊόντα πλούσια σε ασβέστιο και πρωτεΐνη

Από γάλα χωρίς λακτόζη (αγελαδινό και κατσικίσιο καθώς επίσης και παιδικό αγελαδινό), στραγγιστό γιαούρτι, μέχρι λευκό τυρί, τα προϊόντα αυτά συνδυάζουν ποιότητα και πληρότητα. Έτσι, μπορούν να ενταχθούν με πολλαπλούς τρόπους σε μια ισορροπημένη διατροφή, χωρίς συμβιβασμούς.

Ιδέες γευμάτων με προϊόντα χωρίς λακτόζη:

1. Berry porridge με:  γάλα αγελάδος «ΟΛΥΜΠΟΣ» Freelact 3,5% λιπαρά, νιφάδες βρόμης, μούρα, φιστικοβούτυρο και σπόρους επιλογής (π.χ. κολοκυθόσποροι, ηλιόσποροι).
2.  Σοκολατένιο smoothie με: γάλα αγελάδος Freelact 1,5%  λιπαρά, μπανάνα, σκόνη κακάο, μέλι και ταχίνι.
3. Overnight οats με: κατσικίσιο γάλα Freelact 1,5% λιπαρά, βρόμη, σπόρους chia, στραγγιστό γιαούρτι «ΟΛΥΜΠΟΣ» Freelact 2%, μέλι, κανέλλα, φουντουκοβούτυρο και φράουλες.
4. Παρφέ γιαουρτιού με: επιδόρπιο στραγγιστού γιαουρτιού 2% Freelact Stracciatella, φρούτα εποχής και γκρανόλα με ξηρούς καρπούς.
5. Δροσερή σαλάτα με: πράσινα φυλλώδη λαχανικά, λευκό τυρί «ΟΛΥΜΠΟΣ» Freelact, καρύδια και σος πορτοκαλιού-μελιού.
6. Μεσογειακή μακαρονάδα με: πέννες ολικής και σάλτσα από ψητά τοματίνια, ελαιόλαδο, σκόρδο, ρίγανη και λευκό τυρί Freelact.

Πέρα από τα γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς λακτόζη, η εταιρεία «ΟΛΥΜΠΟΣ» διαθέτει μία ευρεία γκάμα φυτικών ροφημάτων, που εκ φύσεως είναι ελεύθερα λακτόζης.  Αποτελούν εναλλακτικές με χαμηλότερα κορεσμένα λιπαρά από το αγελαδινό γάλα και είναι πηγές φυτικών ινών, ασβεστίου, βιταμίνης E και βιταμίνης D.

Υπάρχουν φυτικά ροφήματα με βάση:

• τους ξηρούς καρπούς (π.χ. αμύγδαλο, φουντούκι, φιστίκι Αιγίνης)
• δημητριακά όπως τη βρόμη και συνδυασμό βρόμης- σπόρων
• συνδυασμό ξηρών καρπών και δημητριακών

Για άτομα που επιθυμούν να έχουν ένα νόστιμο και δροσιστικό σνακ, εξαιρετική επιλογή αποτελούν και τα φυτικά επιδόρπια αμυγδάλου με υπέροχες γεύσεις φρούτων όπως φράουλα, μύρτιλο και δαμάσκηνο.

Συνολικά, τα προϊόντα χωρίς λακτόζη της εταιρείας «ΟΛΥΜΠΟΣ» αποτελούν μια αξιόπιστη και γευστική λύση για όσους θέλουν να φροντίζουν τη διατροφή τους χωρίς περιορισμούς. Συνδυάζοντας ποιότητα, γεύση και ευκολία στην πέψη, αποδεικνύουν ότι η σωστή διατροφή μπορεί να είναι ταυτόχρονα απολαυστική και ισορροπημένη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Catanzaro R, Sciuto M, Marotta F. Lactose intolerance: An update on its pathogenesis, diagnosis, and treatment. Nutr Res. 2021 May;89:23-34. doi: 10.1016/j.nutres.2021.02.003. Epub 2021 Mar 21. PMID: 33887513.
• Casellas F, Aparici A, Pérez MJ, Rodríguez P. Perception of lactose intolerance impairs health-related quality of life. Eur J Clin Nutr 2016;70:1068–72. doi:10.1038/ejcn.2016.80.
• Mattar R, de Campos Mazo DF, Carrilho FJ. Lactose intolerance: diagnosis, genetic, and clinical factors. Clin Exp Gastroenterol. 2012;5:113-21.
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532285/
• Catanzaro R, Sciuto M, Singh B, Pathak S, Marotta F. Irritable Bowel Syndrome and lactose intolerance: the importance of differential diagnosis. A monocentric study. Minerva Gastroenterol (Torino) 2021;67(1):72–8. doi:10.23736/S1121-421X.20.02734-8.
• Bayless TM, Brown E, Paige DM. Lactase Non-persistence and Lactose Intolerance. Curr Gastroenterol Rep. 2017 May;19(5):23.
• Bayless TM, Rothfeld B, Massa C, Wise L, Paige D, Bedine MS. Lactose and milk intolerance: clinical implications. N Engl J Med. 1975 May 29;292(22):1156-9.
• Corgneau M, Scher J, Ritie-Pertusa L, Le DTL, Petit J, Nikolova Y, Banon S, Gaiani C. Recent advances on lactose intolerance: Tolerance thresholds and currently available answers. Crit Rev Food Sci Nutr. 2017 Oct 13;57(15):3344-3356.
• Beyerlein L, Pohl D, Delco F, Stutz B, Fried M, Tutuian R. Correlation between symptoms developed after the oral ingestion of 50 g lactose and results of hydrogen breath testing for lactose intolerance. Aliment Pharmacol Ther. 2008 Apr;27(8):659-65.
• Deng Y, Misselwitz B, Dai N, Fox M. Lactose Intolerance in Adults: Biological Mechanism and Dietary Management. Nutrients. 2015 Sep 18;7(9):8020-35.
• Malik R, Kaul S. Cow’s Milk Protein Allergy. Indian J Pediatr. 2024 May;91(5):499-506. doi: 10.1007/s12098-023-04866-5. Epub 2023 Oct 18. PMID: 37851326.
• Darma A, Sumitro KR, Jo J, Sitorus N. Lactose Intolerance versus Cow’s Milk Allergy in Infants: A Clinical Dilemma. 2024 Jan 31;16(3):414. doi: 10.3390/nu16030414. PMID: 38337698; PMCID: PMC10856892.
• Ahmed Z, Wang Y, Ahmad A, Khan ST, Nisa M, Ahmad H, Afreen A. Kefir and health: a contemporary perspective. Crit Rev Food Sci Nutr. 2013;53(5):422-34. doi: 10.1080/10408398.2010.540360. PMID: 23391011.
• Rosa DD, Dias MMS, Grześkowiak ŁM, Reis SA, Conceição LL, Peluzio MDCG. Milk kefir: nutritional, microbiological and health benefits. Nutr Res Rev. 2017 Jun;30(1):82-96. doi: 10.1017/S0954422416000275. Epub 2017 Feb 22. PMID: 28222814.

Δρ. Έφη Κολοβέρου

Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος